|
|
|
|
Zabytki Wo³owa |
|
Wo³ów - miasto po³o¿one miêdzy stawami i bagnami, przy skrzy¿owaniu dróg Wroc³aw - ¦cinawa - G³ogów i Legnica - ¯migród, w trakcie lokacji przeprowadzonej w latach 80. XIII w. otrzyma³o typowy dla mniejszych miast ¶l±skich ob³y zarys zewnêtrzny i dwie bramy przy krótszych bokach za³o¿enia. W ¶rodku miasta usytuowano prostok±tny rynek, a przy krawêdzi po³udniowej za³o¿enia ko¶ció³ parafialny. Miasto zwi±zane te¿ by³o od pocz±tku swojego istnienia z zamkiem, byæ mo¿e ju¿ dwunastowieczn± fundacj± W³adys³awa Wygnañca. W trakcie lokacji teren miasta podzielono na w±skie parcele, o szeroko¶ci oko³o 20 - 25 stóp, na ¶rodku rynku usytuowano blok ¶rodrynkowy mieszcz±cy pocz±tkowo najwa¿niejsze miejskie urz±dzenia handlowe, a z czasem i ratusz. Ca³o¶æ za³o¿enia wraz z zamkiem w jego po³udniowej czê¶ci otoczona zosta³a murami. Wiêkszo¶æ zabudowy mieszkalnej ze 150 domami a¿ do po¿aru w 1689r. by³a drewniana z podcieniami. Przebudowa miasta w okresie baroku polega³a g³ównie na wzbogaceniu dekoracji elewacji murowanych ju¿ domów i powstaniu komponowanego zespo³u urbanistycznego przy klasztorze karmelitów i drugiego obok zamku z pomnikiem maryjnym autorstwa rze¼biarza Christiana Bobersachera.
Znacz±ce przekszta³cenia zabudowy nast±pi³y po wielkim po¿arze w 1781r. Domy nabra³y wtedy charakterystycznych dla tego okresu form, do dzi¶ stanowi±c w du¿ej mierze o architektonicznym obliczu miasta. Reforma samorz±dowa z 1808r. spowodowa³a wch³oniêcie przez miasto przedmie¶æ. Po stronie wschodniej i zachodniej miasta by³y one ju¿ wcze¶niej miejscem lokowania urz±dzeñ gospodarczych, a po stronie zachodniej, na terenie Przedmie¶cia ¦cinawskiego, pa³acu hrabiego Braschmanna. W XIX wieku szczególnie mocny rozwój urbanistyczny dotyczy³ przedmie¶cia zachodniego, na którym wybudowano w latach 70. dworzec kolejowy, w latach 1892-1898 potê¿ny zespó³ wiêzienia, a ju¿ w XX w., w okresie miêdzy pierwsz± i drug± wojn± ¶wiatow± usytuowano tu zespó³ niskich osiedli mieszkaniowych tworz±cych zwarte kompozycje urbanistyczne charakterystyczne dla ruchu "Schlesische Heimstädte". Po stronie wschodniej w roku 1913 stanê³a natomiast wie¿a wodna stanowi±ca do dzi¶ jedn± z architektonicznych dominant miasta. Ratusz
 Zbudowany pocz±tkowo z drewna i gliny, od 1464r. murowany z ceg³y. W 1465r. sp³on±³ wraz z ca³ym miastem, odbudowany w stylu pó¼nogotyckim. Urzêdowa³ tu burmistrz, rada miejska, pisarz gminny. Znajdowa³o siê tu archiwum miejskie i kancelaria. Ratusz jest budynkiem usytuowanym w ¶rodku kwadratowego rynku z czê¶ciowo zachowanym barokowym sklepieniem kolebkowym. Na parterze i w czê¶ci pi- wnicznej sklepienia krzy¿owo-¿ebrowe. Na osi fasady ratusza, z dwubiegunowymi schodami barokowymi i figur± ¦w. Jana Nepomucena znajduje siê barokowy portal z kartuszem. Parterowy budynek Wagi Miejskiej w po³udniowo zachodnim naro¿niku ratusza posiada po³udniow± fasadê bodniow±, z podcieniem dwuarkadowym. Znajduj±ca siê tam niegdy¶ waga dwuramienna z XVIII w. jest obecnie przechowywana we wnetrzu ratusza. Obecnie pe³ni funkcjê Urzêdu Miasta i Gminy. Ko¶ció³ pw. ¦w. Karola Boromeusza
 Wybudowany przez zakon karmelitów w latach 1712-1722, odbudowany po po¿arze w roku 1781. Budynek klasztoru zbudowano na planie wyd³u¿onego prostok±ta, jako dwukondygnacyjny o dachu dwuspadowym. Wnêtrza skle- pione krzy¿owo. Zakonnicy zgromadzili w klasztorze wiele cennych ksi±¿ek i tym czasie by³a to najwiêksza biblioteka w Wo³owie. W 1810r. czê¶æ klasztorna uleg³a czê¶ciowo rozbiórce. Nawa ¶wi±tyni jest ni¿sza od prezbiterium, z prostok±tnymi kaplicami przy chórze. G³ówna fasada barokowa, zwieñczona jest trójk±tnym szczytem, partia dolna opilastrowana. Na osi ¶rodkowej znajduje siê barokowy portal. Wnêtrze jednonawowe, o wydatnie wysuniêtych pilastrach, z wnêkami na o³tarze boczne, przykryte sklepieniem kolebkowym z lunetami. Obecnie parafia rzymsko-katolicka. Zamek
 Zosta³ wybudowany przez Henryka III G³ogowskiego pod koniec XIII w. w miejscu dawnego drewnianego zamku my¶liwskiego. Rezydowa³ w nim zarz±dca okolicznych wsi i dóbr ksi±¿êcych. Stanowi³ siedzibê kasztelana wo³owskiego. Zosta³ przebudowany w roku 1579, 1655 a w 1678r. wybu- dowano kaplicê i wie¿ê. Po po¿arach, które mia³y miejsce w latach 1714-1725 zamek po raz kolejny odbudowywano. Najwiêkszej dewastacji uleg³ zamek w czasie kwaterowania w nim wojska do 1781r. Wewn±trz zachowa³y siê fragmenty sklepieñ kolebkowych i piêkny pó¼nogotycki portal z laskowaniem, z rze¼bami popiersi oraz kartusz z wizerunkiem piastowskiego or³a. Na placu przed g³ównym wej¶ciem znajduje siê barokowa figura maryjna na cokole z putami. Obecnie w zamku mie¶ci siê Starostwo Powiatowe. Ko¶ció³ pw. ¦w. Wawrzyñca
 Pierwotnie drewniany, murowany od XIV w. (budowê rozpoczêto w roku 1391), ufundowany przez Henryka III G³ogowskiego. Przebudowany w latach 1471-1483 uzyskuje charakter pó¼nogotycki. By³ wtedy najbardziej okaza³± budowl± Wo³owa a jednocze¶nie ozdob± miasta. Ko¶ció³ rozbudowano w 1908r. - dobudowano kruchtê od strony zachodniej. Ko¶ció³ ma czteroprzês³ow± prostok±tn± nawê i wyd³u¿one prezbiterium. Od pó³nocy miêdzy ³aw± a prezbiterium znajduje siê kwadratowa wie¿a, a obok niej zakrystia. Warto dodaæ, ¿e znajduj±ce siê w nim organy to dzie³o Adama Honorato Caspariniego. Instrument zosta³ zbudowany w roku 1716 i jest jednym z nielicznych i niemal w pe³ni oryginalnie zachowanych instrumentów w skali Europy. Obecnie parafia rzymsko-katolicka.
Fragmenty murów obronnych
 Ceglane mury obronne pochodz± z pierwszej po³owy XV wieku. By³y one wzmocnione basztami z trzema bramami: Wroc³awsk±, ¦cinawsk± i Zamkow±. Chroni³y one miasto przed naje¼d¼cami. W dolnej czê¶ci mury wybudowane by³y z kamienia polnego, w górnej czê¶ci z ceg³y. Mia³y 1,3m. szeroko¶ci i 7m. wysoko¶ci, w dolnych partiach dobrze zachowa³y siê fragmenty zbudowane z otoczaków. Du¿e fragmenty murów uleg³y zniszczeniu w czasie wojny trzydziestoletniej. Po roku 1781 rozegrano baszty i wieksz± czê¶æ murów, fosy zasypano. Fragmenty murów o uk³adzie gotyckim, siêgaj±ce 5 metrów przetrwa³y do dnia dzisiejszego.
Powy¿szy tekst pochodzi z Monografii Wo³owa |
|
|
|
